معرفی ظرفیت های کهگیلویه و بویراحمد در قاب عکاسان کشوری
یاسوج- مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کهگیلویه و بویراحمد از اجرای برنامه ملی هنری تور تخصصی عکاسی با حضور عکاسان برجسته کشوری در سطح این استان خبر داد.
علی رضا سبط احمدی، تهیه کننده سینما و تلویزیون در گفت وگو با ایکنا با بیان اینکه سینما یکی از قوی ترین، مؤثرترین و تأثیرگذارترین ابزارهای هنر برای معرفی فرهنگ و توانایی های یک جامعه به جهان است، اظهار کرد: سینما در طول پنج دهه گذشته می توانست یکی از مهم ترین ابزارهای معرفی فرهنگ، تمدن، هویت ایرانی و فرهنگ ایرانی اسلامی به جهان باشد، اما متأسفانه ما نتوانسته ایم از این ظرفیت به خوبی استفاده کنیم.
علی رضا سبط احمدی، تهیه کننده سینما و تلویزیون در گفت وگو با ایکنا با بیان اینکه سینما یکی از قوی ترین، مؤثرترین و تأثیرگذارترین ابزارهای هنر برای معرفی فرهنگ و توانایی های یک جامعه به جهان است، اظهار کرد: سینما در طول پنج دهه گذشته می توانست یکی از مهم ترین ابزارهای معرفی فرهنگ، تمدن، هویت ایرانی و فرهنگ ایرانی اسلامی به جهان باشد، اما متأسفانه ما نتوانسته ایم از این ظرفیت به خوبی استفاده کنیم. سینما فقط وسیله ای برای سرگرمی نیست، بلکه ابزاری است که می تواند تاریخ، تمدن، باورها، سبک زندگی و مؤلفه های فرهنگی یک ملت را در قالب تصویر به مخاطب جهانی منتقل کند. رهبر شهید نیز بارها بر جایگاه سینما به عنوان یکی از هنرهای برتر و ابزاری مؤثر برای انتقال مفاهیم فرهنگی تأکید داشتند. بنابراین اگر به ظرفیت سینما توجه کنیم، می بینیم که این هنر می تواند فرهنگ، تمدن و هویت ایرانی و اسلامی را در سطح جهان معرفی کند.
وی ادامه داد: متأسفانه به خصوص در یک دهه گذشته، در استفاده از این ظرفیت موفق نبوده ایم و در مقایسه با کشورهای دیگر نتوانسته ایم حضور مؤثری در عرصه رقابت فرهنگی و رسانه ای داشته باشیم. البته باید توجه داشته باشیم که ما در یک جنگ نابرابر رسانه ای قرار داریم. رسانه های قدرتمند جهان و بسیاری از ابزارهای آنها در اختیار صاحبان قدرت اقتصادی و سیاسی است و آنها نیز از ابزارهای فرهنگی خود برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی استفاده می کنند. در چنین شرایطی هر عنصر فرهنگی که بخواهد با این جریان رقابت کند، با موانعی مواجه خواهد شد. با این حال، این موضوع نباید باعث شود که ما از ظرفیت های خودمان غافل شویم. سینمای ایران به صورت بالقوه توانایی آن را دارد که فرهنگ و تمدن ایرانی، تاریخ ایران، فرهنگ ایرانی اسلامی و حتی دستاوردهای انقلاب اسلامی را به زبان تصویر برای مردم جهان روایت کند.
تهیه کننده سریال «ایلدا» افزود: اگر روی سینما سرمایه گذاری کنیم و دست فیلم سازان برای تبدیل تفکر و اندیشه موجود در جامعه به تصویر باز باشد، می توانیم آثار مؤثری تولید کنیم که در عرصه جهانی نیز حرفی برای گفتن داشته باشند. مشکل اینجاست که حتی در داخل کشور نیز نتوانسته ایم از ابزارهایی که در اختیار داریم برای حمایت از آثار فرهنگی استفاده کنیم. تولید یک فیلم به تنهایی کافی نیست. فیلمی که ساخته می شود، اگر نمایش داده نشود، اگر برای آن تبلیغ نشود و اگر مخاطب امکان دسترسی به آن را نداشته باشد، بخش مهمی از کارکرد خود را از دست می دهد. ما در حوزه سینما، پلتفرم ها، تبلیغات، رسانه و فضای مجازی ظرفیت های مختلفی داریم، اما از این ظرفیت ها برای حمایت از آثار فرهنگی و ارزشی به اندازه کافی استفاده نمی شود.
رقابت نابرابر آثار فرهنگی و تجاری
وی با اشاره به تفاوت امکانات تبلیغاتی و نمایشی فیلم ها گفت: امروز به هیچ وجه نمی توان میزان هزینه ای را که برای تبلیغات و اکران یک فیلم فرهنگی و ارزشی می شود با یک فیلم گیشه ای و کمدی مقایسه کرد. این دو اساساً در یک شرایط رقابتی قرار ندارند. فیلمی که با بودجه محدود و با هدف پرداختن به یک موضوع فرهنگی ساخته شده، ممکن است برای رسیدن به اکران ماه ها و حتی یک سال تلاش کند، اما زمانی که به پرده می رسد، نه تبلیغات مناسبی دارد و نه از تعداد سالن و زمان اکران مطلوب برخوردار است. در مقابل، یک فیلم تجاری ممکن است با سرمایه بسیار بیشتری تولید شود و هزینه قابل توجهی نیز برای تبلیغات آن اختصاص پیدا کند. در چنین شرایطی، انتظار رقابت برابر میان این دو اثر منطقی نیست.
سینما در طول پنج دهه گذشته می توانست یکی از مهم ترین ابزارهای معرفی فرهنگ، تمدن، هویت ایرانی و فرهنگ ایرانی اسلامی به جهان باشد، اما متأسفانه ما نتوانسته ایم از این ظرفیت به خوبی استفاده کنیماین تهیه کننده ادامه داد: من منکر ضرورت وجود سینمای تجاری و فیلم های کمدی نیستم. ما جامعه بزرگی با سلیقه های مختلف داریم و سینما نیز باید ژانرهای گوناگون داشته باشد. کمدی و طنز هم بخشی از سینما هستند و همین آثار بخشی از چرخه اقتصادی سینما، سالن داری، پخش و تولید را می چرخانند. مردم نیز نیاز به سرگرمی دارند و ممکن است بخواهند برای دو ساعت فشارهای روحی، روانی و اقتصادی زندگی روزمره را فراموش کنند و از تماشای یک فیلم لذت ببرند. اما مسئله این است که در کنار سینمای سرگرمی و تجاری، جایگاه فرهنگ نیز باید حفظ شود. نمی توان تمام ظرفیت سینما را به آثاری اختصاص داد که صرفاً با هدف فروش ساخته می شوند و بعد انتظار داشت سینما هم زمان وظیفه فرهنگ سازی و معرفی هویت جامعه را نیز انجام دهد.
فرهنگ در سیاست گذاری سینمایی
تهیه کننده فیلم سینمایی «آن دو» تصریح کرد: اگر قرار باشد سالانه تعداد محدودی فیلم فرهنگی تولید شود و بخش عمده تولیدات به آثاری اختصاص پیدا کند که از نظر فرهنگی ظرفیت محدودی دارند، طبیعی است که سینما بخشی از کارکرد فرهنگی خود را از دست بدهد. بسیاری از آثار فرهنگی ما حتی امکان اکران مناسب پیدا نمی کنند و برخی از آنها در دفاتر تهیه کنندگان باقی می مانند. وقتی فیلمی چند سال امکان نمایش پیدا نمی کند، چگونه می توان از تهیه کننده و فیلم ساز انتظار داشت که برای تولید اثر بعدی سرمایه گذاری کند؟ وقتی فیلم ساز می بیند یک اثر فرهنگی با وجود هزینه و زحمت فراوان، امکان دیده شدن ندارد، طبیعی است که در انتخاب موضوع و ژانر خود تجدیدنظر کند. اینجا نقش سیاست گذار فرهنگی بسیار مهم است؛ زیرا سیاست گذار باید شرایطی ایجاد کند که فیلم ساز بداند اگر اثر فرهنگی تولید کند، امکان عرضه و دیده شدن آن وجود خواهد داشت.
وی افزود: اگر به سینمای کشورهای مختلف نگاه کنیم، می بینیم که برخی کشورها برای معرفی فرهنگ و هویت خود از همه ظرفیت هایشان استفاده می کنند. برای مثال، فرانسه وقتی فیلمی در راستای فرهنگ خودش تولید می کند، تنها به ساخت فیلم اکتفا نمی کند، بلکه ابزارهای مختلف سینمایی، تبلیغاتی و فرهنگی را برای دیده شدن آن به کار می گیرد. هدف این است که مردم فیلم را ببینند، با موضوع آن آشنا شوند و از طریق سینما بخشی از مسائل فرهنگی و اجتماعی جامعه خود را بشناسند. در کشور ما گاهی به فیلم ساز گفته می شود اگر نمی توانی فیلمی بسازی که در بازار تجاری رقابت کند، بهتر است چنین فیلمی تولید نکنی. این نگاه درباره فیلم فرهنگی پاسخ گو نیست. فیلم فرهنگی برای انجام وظیفه خود نیازمند حمایت فرهنگی است.
سینما و موسیقی؛ دو ابزار معرفی ایران
این سینماگر گفت: ما دو ابزار بسیار قدرتمند در حوزه هنر و فرهنگ در اختیار داریم که می توانیم از آنها برای معرفی ایران به جهان استفاده کنیم؛ سینما و موسیقی. کشورهای مختلف از این ابزارها برای معرفی فرهنگ خود بهره می گیرند. حتی در رویدادهای ورزشی و بین المللی، کشور میزبان از افتتاحیه و برنامه های هنری گرفته تا موسیقی و نمایش های آیینی تلاش می کند فرهنگ و سنت خود را به مخاطب جهانی معرفی کند. آنها از همه ابزارهای موجود استفاده می کنند تا جایگاه فرهنگی کشورشان در جهان شناخته شود. سؤال این است که ما در این عرصه چه کرده ایم؟ ایران از نظر تاریخ، تمدن، ادبیات، هنر، آیین ها و فرهنگ ظرفیت بسیار گسترده ای دارد، اما هنوز نتوانسته ایم این ظرفیت را به شکل منسجم و حرفه ای وارد عرصه جهانی کنیم.
سبط احمدی با اشاره به تجربه ساخت فیلم «محمد(ص)» به کارگردانی مجید مجیدی اظهار کرد: این فیلم نمونه ای است که نشان می دهد برای حضور در عرصه جهانی، صرفاً داشتن یک موضوع ارزشمند کافی نیست و باید سرمایه گذاری حرفه ای و فنی نیز انجام شود. فیلم «محمد(ص)» با سرمایه قابل توجه و با استفاده از عوامل حرفه ای بین المللی ساخته شد و تلاش کرد یک موضوع دینی و فرهنگی را در سطح جهانی مطرح کند. خود آقای مجیدی نیز درباره دشواری های رقابت چنین اثری در عرصه بین المللی صحبت کرده است. وقتی فیلمی با چنین امکانات و استانداردهایی ساخته می شود، اما همچنان در عرصه جهانی با موانع مواجه است، مشخص می شود که ساخت فیلم تنها یکی از مراحل کار است. شبکه توزیع، پخش، تبلیغات و عرضه بین المللی نیز اهمیت بسیار زیادی دارد.
حمایت باید تا مرحله اکران ادامه پیدا کند
تهیه کننده فیلم «شیر تو شیر» تأکید کرد: سیاست گذاری فرهنگی باید به گونه ای باشد که پشت فیلم ساز قرار بگیرد و حمایت فقط به مرحله تولید محدود نشود. حمایت از فیلم فرهنگی باید در تمام مراحل انجام شود؛ از تولید گرفته تا تبلیغات، اکران، پخش و عرضه بین المللی. بسیاری از آثار خوب ما امروز در دفاتر تهیه کنندگان و تولیدکنندگان باقی مانده اند و امکان نمایش مناسب پیدا نکرده اند. اگر فیلم خوبی ساخته شده است، باید امکان تبلیغ آن فراهم شود، باید مخاطب از وجود آن مطلع شود و باید شرایطی ایجاد شود که مردم بتوانند آن را ببینند. اگر چنین اتفاقی نیفتد، صرف هزینه برای تولید یک فیلم فرهنگی بدون فراهم کردن امکان عرضه، بخش مهمی از سرمایه گذاری فرهنگی کشور را بلااستفاده می گذارد.
وی ادامه داد: یکی از راهکارها این است که آثار فرهنگی بتوانند از ظرفیت مدارس، دانشگاه ها و مجموعه های اجتماعی برای نمایش استفاده کنند. اگر فیلمی موضوع تاریخی، فرهنگی یا اجتماعی دارد، می توان شرایطی فراهم کرد که دانش آموزان، دانشجویان و خانواده ها آن را ببینند. فیلم زمانی می تواند فرهنگ سازی کند که مخاطب داشته باشد. ما نباید تصور کنیم ساخت فیلم پایان کار است. ساخت فیلم آغاز یک مسیر است و بخش مهمی از کار بعد از تولید اتفاق می افتد. باید مخاطب را به سینما آورد، فیلم را معرفی کرد و شرایطی فراهم کرد که اثر بتواند با مخاطب ارتباط برقرار کند. اگر چنین سازوکاری ایجاد شود، سطح فرهنگی جامعه نیز می تواند به تدریج ارتقا پیدا کند.
نقش نهادهای فرهنگی در عرضه آثار
سبط احمدی با اشاره به نقش نهادهای فرهنگی اظهار کرد: مجلس و کمیسیون فرهنگی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان صداوسیما، حوزه هنری و سایر دستگاه هایی که در حوزه فرهنگ فعالیت می کنند، هرکدام می توانند بخشی از این مسئله را حل کنند. نمی گویم هیچ حمایتی وجود ندارد، اما معتقدم میزان استفاده از ظرفیت حمایتی موجود بسیار کمتر از چیزی است که می توان انجام داد. در بسیاری از کشورها برای آثاری که قرار است کارکرد فرهنگی داشته باشند، حمایت هایی در نظر گرفته می شود؛ زیرا این آثار را فقط یک محصول تجاری نمی دانند. این فیلم ها می توانند بر فرهنگ جامعه اثر بگذارند، به مخاطب آموزش دهند و بخشی از هویت یک ملت را منتقل کنند. بنابراین حمایت از آنها باید به عنوان یک سرمایه گذاری فرهنگی دیده شود.
وی درباره تجربه خود از عرضه آثار فرهنگی گفت: گاهی یک فیلم فرهنگی در مرحله خرید نیز با این استدلال مواجه می شود که چون فیلم فروش خوبی نداشته، ارزش اقتصادی آن پایین است. در حالی که اگر فیلم امکان تبلیغ و اکران مناسب نداشته باشد، طبیعی است که فروش آن نیز پایین باشد. نمی توان فیلمی را از ابزار تبلیغاتی و نمایشی محروم کرد و بعد فروش پایین آن را به عنوان دلیل ضعف اثر مطرح کرد. فروش یک فیلم به عوامل متعددی بستگی دارد؛ از کیفیت و موضوع فیلم گرفته تا زمان اکران، تعداد سالن ها، تبلیغات و شرایط بازار. وقتی فیلم فرهنگی از ابتدا امکان رقابت تبلیغاتی و نمایشی ندارد، نمی توان نتیجه اقتصادی آن را با فیلمی که امکانات گسترده ای برای تبلیغ و اکران دارد مقایسه کرد.
جشنواره های خارجی و تصویر ایران
این تهیه کننده تلویزیون در پاسخ به پرسشی درباره برخی آثاری که در جشنواره های خارجی تصویری نامناسب یا اغراق شده از ایران ارائه می کنند، گفت: فیلم سازی که در داخل کشور امکان مناسبی برای نمایش و عرضه فیلم خود پیدا نمی کند، ممکن است برای دیده شدن به سمت جشنواره های خارجی برود و در این مسیر با معیارها و سیاست های آن جشنواره ها مواجه شود. به اعتقاد من، بخش قابل توجهی از فیلم سازانی که وارد چنین مسیری شده اند، الزاماً از ابتدا با هدف ارائه تصویر منفی از کشور وارد این مسیر نشده اند. ممکن است فیلم ساز تصور کند اگر موضوع یا روایت خود را با ویژگی هایی که مورد توجه جشنواره قرار می گیرد ارائه کند، امکان دیده شدن بیشتری خواهد داشت. بنابراین بخشی از این مسئله را باید در نبود حمایت داخلی جست وجو کرد. وقتی فیلم ساز در داخل کشور امکان عرضه ندارد، طبیعی است که برای دیده شدن به مسیرهای دیگری فکر کند.
سبط احمدی افزود: البته فیلم ساز نیز در قبال تصویری که از جامعه خود ارائه می کند مسئولیت دارد، اما در کنار مسئولیت فیلم ساز باید شرایطی فراهم شود که وی بتواند بدون وابستگی به جشنواره های خارجی، اثر خود را در داخل کشور عرضه کند. اگر در داخل کشور سالن، مخاطب، تبلیغات و سازوکار مناسبی برای عرضه آثار فرهنگی وجود داشته باشد، فیلم ساز ابتدا اثر خود را برای مخاطب ایرانی عرضه می کند و سپس می تواند برای حضور بین المللی برنامه ریزی کند. اگر از میان صد اثر فرهنگی، تعدادی اثر حرفه ای و استاندارد تولید شود و امکان حضور آنها در جشنواره های بین المللی فراهم شود، می توان امیدوار بود که این آثار با پشتوانه بیشتری وارد عرصه جهانی شوند.
پیشنهادهایی برای حمایت از سینمای فرهنگی
وی یکی از راهکارهای عملی را انتقال بخشی از حمایت ها از مرحله تولید به مرحله نمایش و عرضه دانست و اظهار کرد: بارها گفته ام که لازم نیست تمام حمایت های فرهنگی در مرحله تولید انجام شود. می توان به تهیه کننده گفت که برای تولید اثر باید بخشی از سرمایه را خودش تأمین کند، اما اگر فیلم فرهنگی و با کیفیت مناسب ساخته شد، در مرحله نمایش از آن حمایت خواهد شد. برای مثال می توان بخشی از بلیت های فیلم را پیش خرید کرد تا تهیه کننده بداند پس از تولید، مخاطبی برای اثر وجود دارد. چنین حمایتی می تواند انگیزه تولید آثار فرهنگی را افزایش دهد. وقتی تهیه کننده مطمئن باشد فیلمی که تولید می کند امکان دیده شدن دارد، طبیعتاً با ریسک کمتری برای تولید آثار فرهنگی و هویتی مواجه خواهد شد.
سیاست گذاری فرهنگی باید به گونه ای باشد که پشت فیلم ساز قرار بگیرد و حمایت فقط به مرحله تولید محدود نشود. حمایت از فیلم فرهنگی باید در تمام مراحل انجام شود؛ از تولید گرفته تا تبلیغات، اکران، پخش و عرضه بین المللیاین سینماگر با اشاره به امکان ایجاد یک سبد فرهنگی در کنار حمایت های اقتصادی از خانواده ها گفت: ما برای حمایت اقتصادی از مردم انواع بسته ها و کالاهای حمایتی را در نظر گرفته ایم. می توان در کنار این حمایت ها، به یک سبد فرهنگی نیز فکر کرد. چرا در کنار سایر حمایت ها، چند بلیت سینما یا کتاب در اختیار خانواده ها قرار نگیرد؟ اگر خانواده ها بتوانند با حمایت دولت یا نهادهای فرهنگی در طول سال چند بار به تماشای آثار فرهنگی بروند، این مسئله هم به اقتصاد سینما کمک می کند و هم مخاطب را با آثار فرهنگی آشنا می سازد. چنین طرحی در واقع ایجاد تقاضای فرهنگی است. وقتی تقاضا ایجاد شود، تولیدکننده نیز برای تولید اثر مناسب انگیزه پیدا می کند. حمایت فرهنگی فقط این نیست که به تهیه کننده پول بدهیم؛ گاهی باید مخاطب را به سمت اثر فرهنگی هدایت کنیم.
ضرورت ایجاد رقابت واقعی در سینما
سبط احمدی ادامه داد: حمایت از فیلم فرهنگی می تواند شکل های دیگری نیز داشته باشد؛ برای مثال می توان بخشی از هزینه های تبلیغات شهری را کاهش داد، تعدادی بیلبورد در اختیار آثار فرهنگی قرار داد، از ظرفیت صداوسیما برای پخش تیزر استفاده کرد یا در فضای مجازی برای این آثار تبلیغات مناسب ایجاد کرد. حتی معافیت یا تخفیف برخی هزینه ها می تواند به فیلم فرهنگی کمک کند. وقتی فیلمی با بودجه محدود ساخته شده است، نمی تواند ده ها میلیارد تومان برای تبلیغات هزینه کند. اگر بخشی از این تبلیغات از طریق نهادهای فرهنگی تأمین شود، فیلم فرصت بیشتری برای دیده شدن پیدا می کند. در این شرایط، مخاطب نیز می تواند انتخاب متنوع تری داشته باشد و سینما از حالت تک ژانری خارج شود.
وی با تأکید بر ضرورت فراهم کردن شرایط رقابت واقعی گفت: وقتی گفته می شود سینما یک صنعت است و فیلم باید خودش بتواند در بازار رقابت کند، باید امکانات دو طرف رقابت را نیز در نظر گرفت. یک فیلم فرهنگی ممکن است با بودجه ای محدود ساخته شده باشد، در حالی که فیلم دیگری با هزینه بسیار بالا تولید و تبلیغ می شود و از حضور بازیگران پرفروش و شبکه گسترده تبلیغاتی برخوردار است. نمی توان از فیلم فرهنگی انتظار داشت بدون هیچ حمایت جانبی در چنین شرایطی رقابت کند. فیلم تجاری به طور طبیعی بخشی از چرخه اقتصادی سینما را فعال می کند و به همین دلیل سالن دار، پخش کننده و دیگر عوامل صنعت نیز تمایل بیشتری به نمایش آن دارند. در مقابل، فیلم فرهنگی نیازمند یک پشتوانه فرهنگی است تا بتواند وارد چرخه نمایش شود.
سبط احمدی در پایان گفت: اگر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، صداوسیما، مجلس و سایر نهادهای فرهنگی در مرحله پخش، اکران و نمایش از آثار فرهنگی حمایت کنند، مسیر برای فیلم ساز باز خواهد شد. در این شرایط، فیلم ساز می داند که اگر اثر خوبی تولید کند، امکان دیده شدن دارد و برای عرضه آن مجبور نیست صرفاً به سیاست های جشنواره های خارجی تکیه کند. سینما می تواند یکی از مهم ترین ابزارهای معرفی ایران به جهان باشد، اما برای رسیدن به این هدف باید نگاه ما به سینما از یک صنعت صرفاً تجاری فراتر برود. سینما هم صنعت است، هم هنر و هم ابزار فرهنگ سازی. نمی توان از فیلم ساز انتظار داشت درباره فرهنگ ایرانی، تاریخ ایران، دفاع مقدس، هویت دینی و مسائل اجتماعی فیلم بسازد و در عین حال وی را بدون پشتوانه وارد یک رقابت نابرابر اقتصادی و تبلیغاتی کرد. تولید، تبلیغات، اکران، پخش داخلی و عرضه بین المللی حلقه های یک زنجیره هستند و اگر این زنجیره تکمیل شود، سینمای ایران می تواند هم مخاطب داخلی بیشتری پیدا کند و هم با توان و پشتوانه بیشتری در عرصه جهانی حضور داشته باشد.
انتهای پیام
{{name}}
{{content}}